با عرض سلام و تشکر از ارتباط تان با این مرکز
فلسفه حرمت شراب و بعضی از مواد غذایی به خاطر مضرات جسمی یا روحی است.
یکى از احکام مسلّم اسلام، حرمت نوشیدن شراب، چه کم و چه زیاد آن است، که در آیات به نحو صریح بیان شده است.
براى فهم حرمت شراب و حکمت و فلسفه این حکم باید دو نکته مورد توجه قرار گیرد:
1 - احکامى که از طرف خداوند براى بشر تعیین شده و پیامبر مأمور ابلاغ آن شده، براى سعادت و خوشبختى انسان وضع شده و مسلمان چون معتقد به خدا است. اطمینان دارد که احکام و دستورهاى الهى داراى منافع و مصلحت هایى است که خداوند از آن آگاهى داشته و براى ابلاغ آن به انسانها توسط پیامبر وحى کرده است، اگر چه ما از حکمت و فلسفه احکام یا برخى از حکمتهاى آن آگاهى نداشته باشیم، اما چون معتقدیم که آن را جهت خیر و صلاح و رستگارى انسانها وضع کرده، به آن پایبند بوده و عمل مىکنیم، همانند اطاعت از نسخههاى پزشکى که با اطمینان از تخصص پزشک در رشته خود، داروهاى تجویزى را عمل مىکنیم، اگر چه از کیفیت داروها و چگونگى تأثیر آن اطلاع چندانى نداریم. پیامبران و امامان معصوم (ع) طبیبان دردهاى انسان هستند. مىدانند چه چیزهایى براى سلامت فکری بشر مفید و چه چیزهایى مضر است. (1). در آیات به طور آشکار شراب پلید و زشت اعلام شده و انسانها را از مصرف آن بازداشته، خداوند در قرآن فرمود:
"انما الخمر و المیسر... رجسٌ مِن عمل الشیطان فاجتنبوه"(1) شراب و قمار و... پلید و عمل شیطانى است، از آن اجتناب کنید".
سپس خداوند در سبب حرمت مىفرماید: "انّما یرید الشیطان أن یوقع بینکم العداوة و البغضاءَ فى الخمر والمیسر"(2) شیطان مىخواهد با شراب و قمار بین شما دشمنى و کینه ایجاد کند.
در این آیات، نوشیدن شراب عمل شیطانى و پلید دانسته شده که آثار روحى و روانى نامطلوب در انسان برجاى مىگذارد که از جمله آنها کینه و دشمنى است.
در آیه دیگر خداوند مىفرماید: "از تو در مورد شراب و قمار مىپرسند، بگو در آن دو گناهى بزرگ است."(3)
در روایات حرمت شراب به صورت مفصل و با ذکر آثار نامطلوب آن بیان شده است.
از مولاى متقیان سؤال شد: آیا فرمودی که شراب از دزدى و زنا بدتر است، فرمود: "بلى، زنا کننده شاید گناه دیگرى نکند، ولى شرابخوار چون شراب بخورد، زنا مىکند، آدم مىکشد، نماز را ترک مىکند."(4)
از امام باقر سؤال شد که بزرگترین گناه کبیره کدام است؟ فرمود: "شرابخواری، خداوند به چیزى چون می خوارى نافرمانى نشده! ممکن است شخص نماز واجب خود را ترک کند و با مادر و دختر و خواهر خود زنا کند، در حالى که مست و لایعقل باشد."(5)
امام رضا فرمود: خدا شراب را بدان جهت حرام کرد که مایه فساد و بازداشتن عقل از درک حقایق و از بین بردن شرم و حیا است.(6)
علاوه بر آیات و روایات امروزه از نظر علمى نیز مضرات مصرف مواد الکلى به اثبات رسیده است. دانشمندان به این واقعیت اعتراف داشتهاند که از جمله آثار زیان بخش شراب، پیامد سوئى است که روى مغز و عقل مىگذارد و آن را از کار مىاندازد. روشن است که با از بین رفتن عقل، پرده شرم و حیا دریده مىشود. در نتیجه میدان به دست غرایز حیوانى مىافتد و انسان به صورت حیوانى وحشى و لجام گسیخته درمىآید. نوشابههاى الکلى پس از استفاده سریعاً جذب خون مىشود و خون در مسیر خود مغز و مغز حرام را بى نصیب نمىگذارد، در نتیجه عمل سلسله اعصاب رو به ضعف مىرود و خویشتن دارى که ارادى و منشأ شرم و حیا در انسان و مانع از بروز کارهاى زشت است، از دست مىرود. الکل عالىترین اعمال مغزى را فلج مىکند.(7)
ملاک امتیاز آدمی بر سایر جانداران عقل او است . به خاطر عقل است که انسان علم و دانش می اندوزد. همه ترقیات و پیشرفت های جوامع بشری ثمرة دانش بشری است. شراب، عقل را اگر چه به صورت محدود و موقت زایل می کند.
برای آشنایی بیش تر با زیان های شراب، قسمتی از نظریات دانشمندان روان شناس و پزشکان را در مورد زیان های شراب می آوریم:
اثر الکل در عمر:
یکی از دانشمندان مشهور غربی اظهار می دارد که هر گاه از جوانان 21 تا 23 ساله معتاد به مشروبات الکلی 51 نفر بمیرند، در مقابل از جوان های غیر معتاد ده نفر هم تلف نمی شوند. دانشمند دیگری ثابت کرده است که جوان های 20 ساله که انتظار می رود پنجاه سال عمر کنند، در اثر نوشیدن الکل بیش تر از 35 سال عمر نمی کنند.
زیان های اجتماعی الکل:
طبق آماری که پزشک قانونی شهر "لیون" در 1961 تهیه نموده، جرائم اجتماعی الکلیست ها از این قرار است: مرتکبان قتل های عمومی 50 درصد، ضرب و جرح 8/77 درصد، سرقت 5/88 درصد، جرائم جنسی، 8/88 درصد. این آمار نشان می دهد که بیش تر جنایات و جرائم بزرگ در حال مستی روی می دهد.(8)
آنچه در آمارها آمده ،تنها گوشه ای از آثار و مضرات شراب، آن هم از نظر جسمانی و مادی است امّا آثار مخرب اجتماعی و روحی و معنوی آن بسیار بزرگ تر است. بر اساس روایات، نوشیدن شراب در ادیان دیگر آسمانی نیز حرام بوده. از حضرت باقر(ع) نقل است:
"خداوند هیچ پیامبری را نفرستاد مگر این که حرمت شراب جزء برنامة رسالت او بود و شراب از ابتدا حرام بود".
آنچه فعلاً مشهود است که پیروان ادیان آسمانی مانند مسیحی ها شراب می نوشند،دلیل نمی شود بر این که حضرت مسیح(ع) آن را حلال شمرده باشد، بلکه به جهت تحریف در آموزه های دینی این امر صورت می گیرد.
در ارتباط های بعدی نام مرجع خود را ذکر کنید.
پىنوشتها:
1. مائده(5) آیه 190.
2. همان، آیه 291.
3. بقره (2) آیه 219.
4. شهید دستغیب، گناهان کبیره، ج 1، ص 234.
5. همان، ص 233.
6. سید هاشم رسولى محلاتى، کیفر گناه، ص 78.
7. همان، ص 80.
8. مائده، آیه 91.
