آیا اهدای اعضای بدن گناه دارد؟ منظور اینست کسی که اعضای بدنش را اهدا می کند هنگامی که آن را در قبر می گذارند آیا باید تمام اعضای بدنش کامل باشد؟ آیا به دلیل اهدای عضو انسان را بازخواست می کنند؟
پرسشگر گرامی با سلام سپاس از ارتباط تان با این مرکز.
از نظر آیت الله سیستانی اهدای عضو جایز نمی باشد.(1) اما دلیلی براینکه هنگام دفن باید همه اعضاء کامل باشد نداریم. البته مساله رعایت حرمت و احترام بدن مومن در معارف دینی مطرح است و تاکید بر این امر شده ، اما باید دید که اولا برداشتن اعضاء شامل عنوان هتک حرمت مومن می شود و ثانیا در مقام ضرورت و برای نجات جان یک مومن دیگر می توان این کار را انجام داد یا خیر ؛در عین حال در روایات اشاره ای به این امر نشده .
به علاوه در روایات در مورد حرمت مثله کردن یعنی بریدن اعضاء بدن مردگان وارد شده است که البته چه بسا ارتباطی با اهداء عضو نداشته باشد ، اما در خصوص جداکردن برخی از اعضاء بدن است .
همچنان که در بالا اشاره شد رسول خدا از مثله کردن و بریدن اعضای بدن افراد دشمن که در جنگ کشته شده اند نهی کرده است(2) و وقتی مثله کردن بدن مرده کافر حربی و کسی که مستحق مرگ است به حد و قصاص، جایز نباشد، معلوم است که مثله کردن بدن مسلمان محترم به طریق اولی لازم و حفظ حرمت او در بدنش بعد از مرگ هم واجب است و به جهت این که هتک حرمت نشود، باید سریع بعد از مرگ او را غسل و کفن کنند و دفن نمایند و نبش و شکافتن قبر او ممنوع است. زیرا سبب هتک حرمت اومی شود.
در مورد اهدای عضو ممکن است این را مصداق مثله کردن دانسته و آن را از این جهت ممنوع بدانند بخصوص در باره مسلمان که رعایت حرمت لازم تر است. از طرف دیگر ممکن است این عمل را مصداق مثله کردن ندانسته و نهی را به اینجا سرایت ندهد به این استدلال که در مثله کردن اولا قصد توهین و بی حرمتی است. ثامیا مثله کننده اعضا را می برد و بدن را تکه تکه می کند و رها می نماید. ولی در اینجا اولا قصد توهین و بی حرمتی نیست. ثانیا با احترام بدن را در اطاق عمل می شکافند و عضو لازم و مورد نظر را بر می دارند و بدن را می دوزند و با غسل و کفن و با احترام دفن می کنند بنا بر این اصلا این اقدام با آن شباهت ندارد تا حکم آن را اینجا هم سرایت رهیم.
ممکن هم هست بگوییم اهدای عضو با این که مصداق مثله کردن و حرام است. ولی به جهت مصلحت مهم تر که حفظ جان فرد دیگر باشد، جایز می شود.
در مجموع این که روایتی که دلالت بر حرمت اعضا باشد نداریم و همه این کارها به استناد همان نهی از مثله کردن است.
پی نوشت:
1. استفتای تلفنی از دفتر آیت الله سیستانی.
2. دعائم الاسلام،ج2،ص175؛ مستدرک الوسائل،ج1،ص406.
