پاسخ:

پس از هر ترور، معمولاً نگاه‌ها به سمت اقدامات سیاسی یا واکنش‌های نظامی معطوف می‌شود؛ اما از نگاه رهبر شهید، عموم مردم نیز وظایفی دارند. رهبر شهید این مسئله را پس از ترور سردار شهید قاسم سلیمانی به‌صورت روشن تبیین کردند. ایشان علاوه بر بیان اهداف راهبردی واکنش به این ترور - مثل انتقام از عاملان و آمران ترور، شکسته هیمنه آمریکا و اخراج آن از منطقه - (1) مجموعه‌ای از وظایف را برای عموم مردم مطرح نمودند و نشان دادند که بدون فراهم شدن این مقدمات، انتقام و غلبه بر دشمن محقق نمی‌شود. هرچند این بیانات در واکنش به ترور سردار سلیمانی ایراد شده است، اما به دلیل ارائه یک منطق راهبردی، می‌توان از آن الگویی عام برای شناخت وظایف مردم و جامعه در مواجهه با ترور رهبران و فرماندهان استخراج کرد. بر این اساس، سه وظیفه اساسی برای عموم مردم در این منظومه قابل شناسایی است که در ادامه بررسی می‌شود.

نکته اول: دشمن را درست بشناسید

نخستین وظیفه، دشمن‌شناسی است. رهبر شهید تصریح می‌کنند که نخستین شرط هر اقدام درست، آن است که در شناخت دشمن دچار اشتباه نشویم؛ زیرا اگر دشمن به‌درستی شناخته نشود، تحلیل نقشه‌های او نیز نادرست خواهد بود و درنتیجه، شیوه مقابله نیز به خطا خواهد رفت. (2)

در این چارچوب، دشمن تنها به یک کشور یا یک فرد محدود نمی‌شود. هرچند آمریکا و رژیم صهیونیستی به‌عنوان مهم‌ترین مصادیق دشمن معرفی می‌شوند، اما رهبر شهید از سطحی فراتر سخن می‌گویند و مفهوم «دستگاه استکبار» را مطرح می‌کنند؛ شبکه‌ای متشکل از دولت‌ها، مراکز قدرت، شرکت‌های بزرگ اقتصادی، رسانه‌ها و مجموعه‌هایی که در حفظ نظام سلطه نقش دارند. (3)

این نگاه موجب می‌شود که رخدادهایی مانند ترور، تحریم، جنگ رسانه‌ای، فشار اقتصادی و عملیات روانی، رویدادهایی پراکنده تلقی نشوند، بلکه اجزای یک راهبرد واحد برای حفظ سلطه شناخته شوند. درعین‌حال، ایشان تأکید می‌کنند که هر اختلاف سیاسی یا هر کشوری، لزوماً دشمن نیست؛ بلکه دشمن کسی است که عملاً در خدمت جبهه استکبار قرار گرفته و علیه جمهوری اسلامی اقدام می‌کند. (4)

بنابراین، از نگاه رهبر شهید، دشمن‌شناسی صرفاً حفظ کردن نام چند کشور نیست، بلکه شناخت یک شبکه قدرت و منطق حاکم بر رفتار آن است.

نکته دوم: نقشه دشمن را بشناسید

شناخت دشمن، بدون شناخت برنامه‌ها و روش‌های او کافی نیست. ازاین‌رو، دومین وظیفه، شناخت نقشه دشمن است. رهبر شهید تأکید می‌کنند که مردم باید بدانند دشمن چه می‌کند و چه برنامه‌ای برای آینده دارد. (5) از نگاه ایشان، مهم‌ترین هدف دشمن، تضعیف ایمان، امید، اعتماد و اراده مردم است؛ زیرا قدرت حقیقی جمهوری اسلامی در همین سرمایه انسانی و اعتقادی است و اگر این نقطه قوت از دست برود، «قدرت تهاجمی و حتّی قدرت دفاعی جمهوری اسلامی هم تحت تأثیر قرار خواهد گرفت و از بین خواهد رفت.» (6)

در این چارچوب، تحریم اقتصادی، فشار سیاسی، تهدید امنیتی، جنگ رسانه‌ای و عملیات روانی، اقدامات جداگانه نیستند، بلکه حلقه‌های یک زنجیره‌اند که همگی یک هدف مشترک را دنبال می‌کنند. (7) بر این اساس، شناخت نقشه دشمن یعنی توانایی دیدن ارتباط میان این رخدادهای ظاهراً پراکنده و فهم هدف واحدی که پشت آن‌ها قرار دارد.

نکته سوم: شیوه درست مقابله را بشناسید

پس از شناخت دشمن و نقشه‌های او، نوبت به شناخت شیوه مقابله می‌رسد. رهبر شهید تأکید می‌کنند که مردم باید علاوه بر شناخت دشمن، راه مقابله با او را نیز بدانند. (8)

نخستین گام در این مسیر، تقویت مبانی فکری و اعتقادی جامعه است؛ زیرا وقتی دشمن ایمان و اراده مردم را هدف گرفته است، طبیعی است که نخستین راه مقابله نیز استحکام همین بنیان‌ها باشد. ازاین‌رو، اندیشه، تبیین و افزایش قدرت تحلیل جامعه، بخشی از این راهبرد محسوب می‌شود. (9)

رکن دوم، حفظ وحدت ملی است. از نگاه رهبر شهید، وحدت صرفاً یک فضیلت اخلاقی نیست، بلکه یکی از مؤلفه‌های قدرت ملی است. ایشان حضور گسترده مردم در تشییع شهید سلیمانی را نمونه‌ای از این سرمایه اجتماعی دانسته و بر حفظ آن تأکید می‌کنند. (10) اهمیت تشییع و بدرقه شهید سلیمانی آن‌چنان بود که رهبر شهید آن را «سیلی سخت» و «یوم‌الله» به‌حساب آوردند؛ روزی که مردم دستگاه محاسباتی دشمن را به هم ریختند. (11)

رکن سوم، پاسداشت شهدا و ارزش‌های انقلاب است. در این نگاه، یاد شهیدان صرفاً یادآوری گذشته نیست، بلکه حفظ هویت و روحیه مقاومت جامعه است؛ سرمایه‌ای که توان ایستادگی در برابر فشارها را افزایش می‌دهد. (12)

در کنار این موارد، رهبر شهید بر تقویت همه ابعاد قدرت ملی نیز تأکید دارند؛ از قدرت فرهنگی و علمی گرفته تا قدرت اقتصادی، سیاسی، امنیتی و دفاعی. (13)

نتیجه:

از نگاه رهبر شهید، تحقق اهداف انتقام و مقابله با دشمن، تنها به عملیات نظامی یا تصمیم‌های سیاسی وابسته نیست، بلکه پیش از هر چیز به آمادگی فکری و اجتماعی جامعه نیاز دارد. ازاین‌رو، ایشان سه وظیفه بنیادین را برای عموم مردم ترسیم می‌کنند: شناخت صحیح دشمن، شناخت نقشه‌ها و روش‌های او و شناخت شیوه درست مقابله. این سه وظیفه در کنار یکدیگر، چارچوبی عملی برای تحقق انتقام و مقابله با دشمن ارائه می‌کنند. بر این اساس، در منظومه فکری رهبر شهید، پیروزی بر دشمن بیش از آنکه محصول واکنش‌های مقطعی باشد، نتیجه بصیرت، انسجام، قدرت و حضور آگاهانه مردم است.

پی‌نوشت‌ها:

1. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار متصدیان مراسم سالگرد شهادت حاج قاسم سلیمانی و خانواده شهید سلیمانی، 26/09/1399.

2. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

3. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.4.

5. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

6. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

7. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

8. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

9. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

10. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

11. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در خطبه‌های نماز جمعه تهران، 27/10/1398.

12. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.

13. بیانات آیت‌الله سید علی خامنه‌ای در دیدار مردم قم، 18/10/1398.