پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آیا می توان دید و بازدید را موقت تعطیل کرد؟ اگر انجام شود نارواست؟
در این روزها که ویروسی خطرناک و مسری در جامعه شیوع پیداکرده تعامل با خویشاوندان و صله رحم چگونه باشد؟ آیا می توان دید و بازدید را موقت تعطیل کرد؟
صله ی رحم، بیماری ها، اضطرار، قطع رحم

در این روزها که ویروسی خطرناک و مسری در جامعه شیوع پیداکرده تعامل با خویشاوندان و صله رحم چگونه باشد؟ آیا می توان دید و بازدید را موقت تعطیل کرد؟ اگر انجام شود اخلاقاً نارواست؟ به چه دلیل؟ آیا گناه هم دارد یا نه؟ اگر باعث ناراحتی و کدورت شود چه باید کرد؟

پاسخ اجمالی:

صله ی رحم به معنی اتصال و پیوستگی با خویشان است و قطع رحم به معنای قطع این اتصال و پیوستگی. اگرچه در نگاه عرف صله ی رحم به معنای دیدوبازدید رواج یافته است اما حقیقتاً این مسئله دارای مصادیق متعدد می باشد. با توجه به اینکه سفارش اکید دین، بر این است که حتى با آنان که با شما بریده و قطع رابطه کرده‏اند، صله رحم و تجدید رابطه کنید، وجود بیماری ها و امراض و ... نمی تواند عاملی باشد برای بسته شدن باب صله ی رحم، اگرچه ممکن است برای حفظ سلامت جسم و یا روح خود و خویشاوندان مجبور باشیم برای مدتی رفت وآمدها را محدود و یا قطع نماییم اما مجاز به ترک صله به طور کامل نیستیم و باید با بهره بردن از سایر روش ها این محدودیت را جبران نماییم.

 

پاسخ تفصیلی:

صله رحم در اصطلاح عبارت است از کمک و نیکی کردن به خویشاوندان و هم دردی با آنان باجان و مال در حد توان انسان و قطع رحم به اموری گفته می شود که مخالف این روش باشد (1). با توجه به اینکه صله رحم برحسب اشخاص و موارد باهم فرق می کند بر انسان لازم است احسان متعارف در هر مقام را در نظر گیرد.

اختصاص نداشتن به دیدار حضوری:

اگرچه در نگاه عرف صله ی رحم به معنای دیدوبازدید رواج یافته است اما حقیقتاً این مسئله دارای مصادیق متعدد می باشد. کمک کردن به آن ها، رفع نیازهایشان، عیادت هنگام بیماری، انفاق و کمک های مالی، گشاده رویی و مصافحه، قهر نکردن و پیشى گرفتن در برقرارى دوستى دوباره هنگام قهر و کدورت، اصلاح مفاسد و دفع ستم از بستگان، برآوردن حاجتشان پیش از بیان کردن، شریک بودن در شادى و غمشان، دعا کردن، به نیکى یاد کردن و طلب مغفرت، حل نزاع های خانوادگی، کمک به ازدواج پسران و دختران، همه و همه جزء مصادیق صله ی رحم می باشند. گاهی صله ی رحم با سلام و احوالپرسی شکل می گیرد حال چه مستقیم و چه غیرمستقیم (از طریق نامه، پیام و ...) در روایتی آمده است که امام علی (علیه السلام) می فرماید: با بستگان خود صله رحم کنید، گرچه با سلام کردن (به آنان) باشد (2) علاوه بر این یکی از مهم ترین مصادیقی که می توان برای صله ی رحم در نظر گرفت ترک آزار و اذیت خویشان است.

صله ی رحم در شرایط اضطراری:

یکم: گاهی ممکن است در زندگی خود شخص و یا خویشاوندان او شرایطی مهیا گردد که رفت وآمد مقدور و یا به صلاح نبوده و مشکلاتی را برای او و یا خویشاوندانش ایجاد نماید در این حالت، شخص مجاز به قطع کلی صله ی رحم نیست بلکه باید نوع و شیوه ی صله را تغییر دهد تا اوضاع سخت مرتفع شده و بساط دیدوبازدید مجدداً فراهم گردد. مثلاً زمانی که بیماری مسری وجود دارد و یا رفت وآمد منجر به آسیب های جسمی و روحی شده و شرایط دیدار حضوری برقرار نیست باید از سایر روش های نوشته شده برای انجام صله بهره برد. اتفاقاً اگر دیدار حضوری سبب آسیب زدن شود، نرفتن، مصداق صله رحم خواهد بود چراکه ترک آزار و اذیت آن ها یکی از مصادیق صله ارحام بود که توضیح داده شد.

دوم: گاهی ممکن است برخی از نزدیکان نسبت به اهمیت مسئله ناآگاه باشند و همچنان برای رفت وآمد اصرار بورزند؛ در این شرایط نیز بر انسان لازم است تا کاملاً مؤدبانه دلایل عدم رفت وآمد را ذکر کرده و به طور منطقی با نزدیکان خویش صحبت نماید و آن ها را از اضطراری بودن شرایط آگاه سازد و برای جبران این امر از طریق سایر روش ها محبت خویش را از آن ها دریغ نورزد. گاهی ممکن است ترک رفت وآمد موقتی منجر به ناراحتی و رنجش خاطر والدین گردد که در رابطه با والدین باید دقت بیشتری به عمل آورد و تا جایی که رفت وآمد مضر نباشد می توان در دیدارهای کوتاه و چنددقیقه ای از آن ها دلجویی نمود به شرط آنکه مطمئن باشد بیماری ندارد یا با رفت وآمدش به منزل والدین یا فرزندان سبب شیوع نمی شود و دو طرف مسائل بهداشتی را مراعات می کنند.

سوم: در شرایط شیوع بیماری درباره دیدار حضوری با اقوام دیگر هم در شرایط بحرانی ملاحظاتی وجود دارد: الف) اطمینان از عدم بیمار بودن مثلاً پزشک تأیید کرده باشد که بیماری وجود ندارد. ب) رعایت مسائل بهداشتی. ج) رفتن ضرورت داشته باشد. د) اقوام از ارتباط حضوری به جهت نگرانی، کراهت نداشته باشند.

اگر انسان بدون رعایت شرایط و در نظر گرفتن حالات اقوام، عمداً و بی پروا به دیدارشان برود و باعث آزار، ناراحتی یا انتقال بیماری شود علاوه بر توبه، لازم است دلجویی کند و چه بسا ضامن هزینه درمان و غیره هم باشد.

 نتیجه:

در شرایط اضطراری تا حدی که برای انسان مقدور است باید صله ی رحم انجام گیرد و اگر رفت وآمدها مضر باشد باید رفت وآمدهای حضوری ترک گردد و ارتباط ها به شکل غیرمستقیم دنبال شود و انجام این امر تکلیف را از انسان ساقط می نماید. رنجش خاطر اطرافیان و یا توجیه نبودن آن ها نمی تواند دلیلی برای برقراری ارتباط های حضوری در شرایط خاص و استثنایی باشد و ناراحت شدن آن ها وظیفه ای را بر عهده ی انسان نمی گذارد.

 

 

پی نوشت ها:

  1. رضا رجب زاده، راه نجات، ص 121، ترجمه منهاج النجاه، ملا محسن فیض کاشانی.
  2. کلینی، محمد بن یعقوب، اصول کافی، ج 2، ص 155.

 

معرفی منابع جهت مطالعه بیشتر:

  1. اخلاق معاشرت جواد محدثی
  2. مرآه الکمال عبدالله مامقانی
  3. سراج الشیعه عبدالله مامقانی
  4. گناهان کبیره محمدحسین دستغیب
  5. گناه شناسی محسن قرائتی

 

موضوعات مرتبط:

اخلاق خانواده. قطع رحم. تزاحمات اخلاقی. تعارض بدوی ادله. اختلافات خانوادگی