مصداق یتیم در قرآن

با سلام و آرزوي قبولي طاعات و عبادات شما و سپاس از ارتباط تان با مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی
خداي متعال فرمود:
"وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تُقْسِطُوا فِي الْيَتامى‏ فَانْكِحُوا ما طابَ لَكُمْ مِنَ النِّساءِ مَثْنى‏ وَ ثُلاثَ وَ رُباعَ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلاَّ تَعْدِلُوا فَواحِدَةً أَوْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ ذلِكَ أَدْنى‏ أَلاَّ تَعُولُوا" (1)
اگر شما را بيم آن است كه در كار يتيمان عدالت نورزيد، از زنان هر چه شما را پسند افتد، دو دو، و سه سه و چهار چهار به نكاح درآوريد. و اگر بيم آن داريد كه به عدالت رفتار نكنيد تنها يك زن بگيريد يا هر چه مالك آن شويد. اين راهى بهتر است تا مرتكب ستم نگرديد.
با توجه به شأن نزول آيه مورد سوال و تفاسير مربوطه، دختراني كه در جنگ ها پدر و سرپرست خود را از دست مي دهند و به اصطلاح يتيم مي شوند، "يتامي"نام مي گيرند.
در مورد مصداق يتامي نوشته اند:
"وَ الْيَتامى"‏ الذين فقدوا آباءهم الكافين لهم أمورهم السائقين إليهم قوتهم و غذائهم المصلحين لهم معاشهم(2)
"يتامي" آناني هستند كه پدران شان متكفل امورشان بوده و نيز و آب و نان شان را فراهم مي كنند و معاش و زندگي آن ها را سامان مي دهند، را از دست داده اند.
پس معلوم شد در نگاه كلي يتامي دختران يتيم بي سر پرست اند كه پدران شان را از دست داده اند.
مناسب است در مورد شان نزول آيه، از بعضي از تفاسير مطالبي نقل شود.
شان نزول:
براى اين آيه شان نزول خاصى نقل شده و آن اين كه قبل از اسلام معمول بود كه بسيارى از مردم حجاز، دختران يتيم را به عنوان تكفل و سرپرستى به خانه خود مي بردند، و بعد با آن ها ازدواج كرده و اموال آن ها را هم تملك مي كردند، و چون همه كار دست آن ها بود حتى مهريه آنها را كمتر از معمول قرار مي دادند، و هنگامى كه كمترين ناراحتى از آن ها پيدا مي كردند به آسانى آنها را رها مي نمودند و در حقيقت حاضر نبودند، حتى به شكل يك همسر معمولى با آن ها رفتار نمايند.
در اين هنگام آيه فوق نازل شد و به سرپرستان ايتام دستور داد در صورتى با دختران يتيم ازدواج كنند كه عدالت را به طور كامل در باره آنها رعايت نمايند و در غير اين صورت از آن ها چشم‏ پوشى كرده و همسران خود را از زنان ديگر انتخاب نمايند.(3)
در تفاسير ديگر نيز مطلب به همين شكل است كه مي توان مراجعه كرد.(4)
پي نوشت ها:
1. سوره نساء، آيه 3.
2. فيض كاشاني، ملا محسن، تفسير الصافي، تهران، انتشارات الصدر، سال 1415 ه ق، چاپ دوم، ج‏1، ص 151
3. مكارم شيرازي ناصر، تفسير نمونه، تهران، انتشارات دار الكتب الاسلاميه، سال 1374 ه ش، چاپ اول، ج‏3، ص 252.
4. ر ك، تفسير الميزان، ترجمه موسوي همداني محمد باقر، قم، انتشارات اسلامي، سال 1374 ه ش، چاپ پنجم، ج‏4، ص 264.
دوست گرامی !
این پاسخ از طریق سایت پاسخگو و توسط کارشناسان مرکز ملی پاسخگویی به سوالات دینی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم برای شما ارسال گردید.
در این مرکز پرسشها پس از ثبت به گروه های علمی تخصصی ارسال و پس از ارزیابی، ویراستاری از نمونه خ