پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آیا پیامبران چیزی از خود به ارث نمی گذارند؟
حديثِ «انبيا چيزى به ارث نمي‌گذارند!» از احاديث بي‌اساس و جعلي است که در جوامع اهل سنت بوده و ازنظر اماميه بهترين دليل بر جعلي بودن آن، مخالفت صريح با آيات قرآن

آيا قضيه فدک با توجه به اينکه پيامبران چيزي از خود به ارث نمی‌گذارد و هرآنچه که باقي بماند صدقه است، قابل حل نيست؟

با سلام و تشکر از ارتباط شما با مرکز ملي پاسخگويي به سؤالات ديني و آرزوي توفيق روزافزون.

در ابتدا اين نکته را يادآور مي‌شويم که حديثِ «انبيا چيزى به ارث نمي‌گذارند!» از احاديث بي‌اساس و جعلي است که در جوامع اهل سنت بوده و ازنظر اماميه بهترين دليل بر جعلي بودن آن، مخالفت صريح با آيات قرآن است.

در کتاب صحيح بخاري (از کتاب‌هاي حديثي اهل سنت) اين‌گونه آمده است که:

عبدالله بن مسلمه، از مالك، از ابن شهاب، از عروه نقل مي‌کند كه عايشه مي‌گويد:

آنگاه‌که پيامبر خدا صلی‌الله عليه وآله از دنيا رفت همسران او تصميم گرفتند براى گرفتن ميراث خود عثمان را نزد ابوبكر بفرستند، عايشه گفت: مگر رسول خدا صلی‌الله عليه وآله نفرمود: ما چيزى به ارث نمي‌گذاريم، آنچه را كه از ما برجاى بماند، صدقه است. (1)

حتي برخي از علماى بزرگ اهل سنت در کتاب‌هاي خود، به جعلى بودن اين حديث تصريح کرده‌اند. (2) و ازنظر اماميه مهم‌ترين دليل جعل روايت يادشده اين است كه پاره تن رسول خدا صلی‌الله عليه وآله را از اموال برجاي‌مانده ايشان، محروم كنند. (3)

در نادرستى اين حديث همان بس كه حضرت على عليه‌السلام در جريان گفت‌وگو با ابوبكر، آن را رد كرد و تعارض آن را با كتاب خدا به اثبات رساند.

ابن سعد مي‌گويد: محمّد بن عمر، از هشام بن سعد، از عباس بن عبدالله بن معبد، از ابوجعفر اين‌گونه نقل مي‌کند:

فاطمه عليها السلام و عبّاس بن عبدالمطلب براى مطالبه ميراث خود با على عليه‌السلام همراه شدند و به نزد ابوبكر رفتند. ابوبكر گفت: رسول خدا صلی‌الله عليه وآله مي‌فرمايد: ما ميراثى بر جاى نمي‌نهيم; اموال برجاي‌مانده ما صدقه است. بنابراين، اين اموال به دست من است.

حضرت على عليه‌السلام به دو آيه از قرآن استناد كرد و فرمود:

وَوَرِثَ سُلَيْمانُ داوُودَ (4) [ترجمه:] و سليمان، وارث داوود شد.

و زكريا مي‌گويد:

يَرِثُني وَيَرِثُ مِنْ آلِ يَعْقُوبَ (5) [ترجمه:] تا وارث من و آل يعقوب شود.

ابوبكر گفت: همين است كه گفتم و تو نيز همين را مي‌داني.

حضرت على عليه‌السلام فرمود: اين كتاب خداست كه سخن مي‌گويد.

در اين هنگام، على، فاطمه عليهماالسلام و عبّاس ساكت شدند و رفتند. (6)

علاوه بر آنچه بيان شد، در منابع اهل سنت روايات ديگري نيز وجود دارد که بر اذعان و اعتراف ابوبکر بر ميراث پيامبر اکرم ص نسبت به اهلش دلالت دارد. از آن جمله اين روايت صحيح از احمد بن حنبل است که مي‌گويد:

ابي طفيل گويد فاطمه (عليها السلام) بعد از وفات پيامبر (صلی‌الله عليه و آله) نزد ابوبکر فرستاد و فرمود: آيا تو وارث رسول‌الله (صلی‌الله عليه و‌‌ آله سلم) هستي يا خانواده‌اش؟ ابوبکر گفت: نه بلكه خانواده‌اش وارث او هستند. حضرت زهرا عليها السلام فرمود پس سهم رسول‌الله کجاست؟ ابوبکر گفت هرگاه خداوند، رزق و روزي نصيب پيامبري بگرداند، پس از او براي جانشين وي قرار مي‌‌دهد من (ابوبکر) صلاح‌ديدم آن سهم را به مسلمانان برگردانم حضرت زهرا عليها السلام فرمود: تو به آنچه از رسول خدا (صلی‌الله عليه و آله) شنيدي عالم‌تر هستي. (7)

طبق روايت معتبر، خود ابوبکر اعتراف کرده است که حضرت زهرا عليها السلام مي‌تواند از پدرش رسول خدا صلی‌الله عليه و آله ارث مي‌برد و اين با آن چيزي که از او نقل‌شده است که انبياء ارث نمي‌گذارند، در تعارض است.

 

پي‌نوشت‌ها:

1. صحيح بخارى: 8 / 266.

2. خداوند اين حقيقت را بر زبان يكى از پيشوايان حافظ اهل سنّت، به نام حافظ، ابن خراش، متوفّاى سال 283 هجرى، جارى ساخته است. حافظ، ذهبى در كتاب تذکره الحفاظ: 2 / 684 / 705 مي‌نويسد: ابن عدى گفت: از عبدان شنيدم كه مي‌گفت: به ابن خراش گفتم: در مورد حديث «اموال برجاي‌مانده ما صدقه است» چه نظرى دارى؟ گفت: اين حديث باطل است. وى مالك بن اوس را به‌دروغ گويى متهم كرد. حافظ، ابن حجر عسقلانى نيز در ضمن يكى از شرح‌حال‌هاي لسان الميزان: 3 / 509 مي‌نويسد: عبدان مي‌گويد: به ابن خراش گفتم: درباره حديث «ما ميراثى بر جاى نمي‌نهيم، اموال برجاي‌مانده ما صدقه است» چه نظرى دارى؟ گفت: اين حديث باطل است. گفتم: چه كسى را به جعل آن متهم مي‌کني؟ گفت: مالك بن اوس.

3. براى آگاهى بيشتر در اين زمينه مي‌توانيد به كتاب تشييد المطاعن و ديگر کتاب‌هاي معتبر، مراجعه نماييد.

4. سوره نمل، آيه 16.

5. سوره مريم، آيه 6.

6. الطبقات الكبرى: 2 / 315.

7. الشيباني، ابوعبد الله أحمد بن حنبل (متوفاى 241 هـ)، مسند أحمد بن حنبل، ج 1، ص 4 ناشر: مؤسسة قرطبة – مصر. المقدسي الحنبلي، ابوعبد الله محمد بن عبد الواحد بن أحمد (متوفاى 643 هـ)، الأحاديث المختارة، ج 1، ص 129- أبو يعلي الموصلي التميمي، أحمد بن علي بن المثني (متوفاى 307 هـ)، مسند أبي يعلي، ج 1، ص 40- ألباني، محمد ناصر (متوفاى 1420 هـ)، إرواء الغليل في تخريج أحاديث منار السبيل، ج 5، ص 76.