پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
منظور این آیه چیست؟
افرادى كه از نظر فكرى يا بدنى يا اقتصادى آن‌چنان ضعيف باشند كه قادر به شناسايى حق از باطل نشوند، و يا اينكه با تشخيص عقيده صحيح براثر ناتوانى جسمى يا ...

سلام، ببخشيد منظور از آیه 85 آل‌عمران كه می‌فرماید هركس غير از اسلام ديني بجويد از او پذيرفته نمی‌شود و در آخرت از زيانكاران خواهد بود چيه؟منظور آیه دقیقاً چه كساني اند. آيا مستضعفان ديني هم همین‌طورند؟ اصلاً به چه كساني مستضعف ميگويند؟ آیا این كساني كه دين اسلام به انها بد رسيده هم مشمول آیه هستند؟

با سلام و تشکر از ارتباط شما با مرکز ملي پاسخگويي به سؤالات ديني و آرزوي توفيق روزافزون.

آیه‌ی شريفه چنين است:

«وَ مَن يَبْتَغِ غَيرْ الْاسْلَمِ دِينًا فَلَن يُقْبَلَ مِنْهُ وَ هُوَ فىِ الاَخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ» (1)

 و هر كه جز اسلام دينى بطلبد هرگز از او پذيرفته نمى‏شود و او در آخرت از زيانكاران است.

ازجمله‌ی «يَبْتَغِ»، استفاده مى‏شود كه مراد آيه، كسانى هستند كه اسلام به گوش آن‌ها رسيده، ولى آن را رها كرده و به سراغ ديگر مكاتب رفته‏اند. اين افراد در قيامت زيانكارند و دين آن‌ها مورد پذيرش نيست.

با توجّه به آيه‏ى 81 اين سوره، پذيرش دين اسلام، ميثاق خداوند از همه‏ى پيامبران پيشين است ولذا با آمدن پيامبر و دين اسلام، دين ديگرى غير از آن مورد قبول نيست. «فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ» (2)

اما حال مستضعفان در آيات ديگري مورد بحث قرار گرفته است:

«إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّئهُمُ الْمَلَئكَةُ ظَالِمِى أَنفُسِهِمْ قَالُواْ فِيمَ كُنتُمْ  قَالُواْ كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فىِ الْأَرْضِ  قَالُواْ أَ لَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتهَُاجِرُواْ فِيهَا  فَأُوْلَئكَ مَأْوَئهُمْ جَهَنَّمُ  وَ سَاءَتْ مَصِيرًا

إِلَّا الْمُسْتَضْعَفِينَ مِنَ الرِّجَالِ وَ النِّسَاءِ وَ الْوِلْدَانِ لَا يَسْتَطِيعُونَ حِيلَةً وَ لَا يهَْتَدُونَ سَبِيلًا» (3)

 همانا كسانى كه فرشتگان آن‌ها را درحالی‌که ستمكار نفس خویش‌اند قبض روح مى‏كنند (به آن‌ها) گويند: در چه (حالى ازنظر دين) بوديد؟ گويند: ما در زمين مستضعف بوديم (ناتوان شده در جنبه ايمان و عمل). فرشتگان گويند: آيا زمين خداوند وسيع نبود تا در آن (از محيط كفر به محيط اسلام) مهاجرت كنيد؟! پس آنان جايگاهشان جهنم است و آن بد جاى بازگشتى است.

مگر ناتوان شدگان از مردان و زنان و كودكان (در دست قدرتى حاكم يا جوّى مانع از تحصيل معارف) كه هيچ چاره‏اى نداشته و به هيچ نحوى (براى هجرت) راه نيابند.

  از بررسى آيات قرآن و روايات استفاده مى‏شود افرادى كه از نظر فكرى يا بدنى يا اقتصادى آن‌چنان ضعيف باشند كه قادر به شناسايى حق از باطل نشوند، و يا اينكه با تشخيص عقيده صحيح براثر ناتوانى جسمى يا ضعف مالى و يا محدودیت‌هایی كه محيط بر آن‌ها تحميل كرده قادر به انجام وظائف خود به‌طور كامل نباشند و نتوانند مهاجرت كنند آن‌ها را مستضعف مى‏گويند.

از على ع چنين نقل‌شده كه فرمود:

و لا يقع اسم الاستضعاف على من بلغته الحجة فسمعتها اذنه و وعاها قلبه‏

:" مستضعف كسى نيست كه حجت بر او تمام شده و حق را شنيده و فكرش آن را درك كرده است".(4)

و از امام موسى بن جعفر ع پرسيدند كه مستضعفان چه كسانى هستند؟

امام در پاسخ اين سؤال نوشتند:

الضعيف من لم ترفع له حجة و لم يعرف الاختلاف فاذا عرف الاختلاف فليس بضعيف‏

:" مستضعف كسى است كه حجت و دليل به او نرسيده باشد و به وجود اختلاف (در مذاهب و عقايد كه محرك بر تحقيق است) پى نبرده باشد، اما هنگامی‌که به اين مطلب پى برد، ديگر مستضعف نيست". (5)

روشن است كه مستضعف در دو روايت فوق، همان مستضعف فكرى و عقيده‏اى است ولى در آيه مورد بحث و آيه 75 همين سوره كه گذشت منظور از مستضعف همان مستضعف عملى است يعنى كسى كه حق را تشخيص داده اما خفقان محيط به او اجازه عمل نمى‏دهد. (6)

 

1. آل عمران، آيه 85

2. قرائتى، محسن‏، تفسير نور، ج‏1، ص 555.

3. نساء، آيات 97 - 98.

4. نور الثقلين، ج1، ص 536.

5. همان، ص 539.

6. مكارم شيرازى، ناصر، تفسير نمونه، ج‏4، ص 87-88.