پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
این چگونه است؟
این سخن حكیمانه خاستگاه وحیانی دارد مثلا در روایتی آمده «ان الله علی الناس حجتین: حجه ظاهره و حجه باطنه، فاما الظاهره فالرسل و الانبیاء و الائمه علیهم السلام...

ملا صدرا می گوید،اگر موازین عقلی درست رعایت شوند،انسان به نتیجه ای مغایر احکام شرعی نمیرسد. این چگونه است؟

این سخن حكیمانه خاستگاه وحیانی دارد مثلا در روایتی آمده «ان الله علی الناس حجتین: حجه ظاهره و حجه باطنه، فاما الظاهره فالرسل و الانبیاء و الائمه علیهم السلام، و اما الباطنه فالعقول؛ (1)خداوند بر مردم دو حجت دارد: یكی حجت ظاهری و دیگر حجت باطنی، اما حجت ظاهری انبیا و ائمه اند، اما حجت باطنی عقل های مردم است».

  با توجه به این  آموزه متعالی معنای حرف ملا صدرا  بهتر قابل درك است. زیرا گر چه همه چیز و یا بسیاری از مسایل اعتقادی از طریق وحی و نبوت اثبات میشود ،ولی نبوت و نیاز بشر به راهنمای آسمانی (پیامبر و امام معصوم) به وسیله عقل ثابت میشود. چون نبوت به وسیله نبی اثبات نمیشود، زیرا این موجب دور میشود. چه این كه عقل چراغ است و شریعت راه. كسی به كمال میرسد كه هم چراغ دارد و هم راه. انسانی كه چراغ دارد، ولی راه ندارد، یا راه را نمیداند، چگونه میتواند به هدف برسد؟

 از این رو برخی از اندیشوران بزرگ تصریح كرده اند: در برخی امور عقل معیار،  در برخی مصباح و چراغ، در بعضی دیگر مفتاح و كليد است. در مجموع عقل را در همه محورهای سه گانه معتبر است. معیار و میزان بودن عقل نسبت به برخی از امور و اصول و عقاید به گونهای است كه انسان به كمك آن ها ضرورت شریعت وحی را اثبات میكند، ولی عقل با تدبر در چشمه سار زلال وحی از تمام غبارهایی كه او را تیره و تار نماید، پاك میشود.

بنابراین حضور عقل در دامن شریعت همانند وجود چراغ است كه آدمی را به جریان جاودان رسالت و سرچشمه جوشان شریعت هدایت میكند. با تمسك به این چراغ است كه احكام شریعت مشخص میگردد. مفتاح و كلید بودن عقل نسبت به شریعت به این معناست كه عقل بعد از آن كه به عنوان چراغ وظیفه خود را نسبت به قوانین و مقررات شریعت انجام داد و احكام شریعت را در افق هستی خود به صورت مفاهیم كلی اظهار نمود، نیاز خود را به شریعت اذعان میكند. (2) باتوجه به این بیان  معلوم می شود آنچه را ملاصدرا گفته سخن حكیمانه ی است كه اگر آنان مسیر شریعت را با نور عقل برود  هر گز  به  نتیجه علمی و عملی خلاف شرع نخواهد رسید.

 

پینوشتها:

1.  محمد بن یعقوب كلینی،  اصول كافی،نشر دار الكتب الاسلامیه  تهران 1388 ق ج 1، ص 16.

2.  جوادی آملی،  معرفت در آینه شریعت نشر الزهرا، تهران، 1378 ش، ص 211،