پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آیا ذكر این احادیث و عمل به آنها اشكال دارد؟
این كه ما با نگاه كوتاه بین و برداشت ناقص خود وعده ای را بزرگ و مخالف حكمت خدا بدانیم، ولی استناد محكم عقلی و نقلی بر این برداشت نداشته باشیم، اعتبار ندارد ...

بسمه تعالی -

ما احادیثی را از قول بزرگان دینی مثل مرحوم صدوق با ذكر سندنقل می كنیم ،و مثلا"ازقول معصوم حدیثی رامی خوانیم كه برای تلاوت قرآن ثوابِ زیادی را فرموده است ،مامي گوئیم خیر،این گونه ثوابها باحكمت خداوند ناسازگاراست -آیااین سخن كه ازحكمت خدابه دوراست، صحیح است؟و آیا ذكر این احادیث و عمل به آنها اشكال دارد؟ بااحترام

پرسشگر گرامي با سلام و سپاس از ارتباطتان با اين مركز

این كه ما با نگاه كوتاه بین و برداشت ناقص خود وعده ای را بزرگ و مخالف حكمت خدا بدانیم، ولی استناد محكم عقلی و نقلی بر این برداشت نداشته باشیم، اعتبار ندارد و این برداشت ها بی ارزش است.

روایاتی كه برای اعمال مستحب؛ از جمله تلاوت آیات و سوره های قرآن، ثواب های عظیم وعده داده، مطلق نیستند بلكه مشروط اند. البته شرط آن ها در بعضی روایات به صورت متصل آمده و در بعضی روایات، مطلب مطلق آمده و شرطش در روایت و بیانی دیگر  آمده است.

مثلا در روایتی می خوانیم :

«من قال: لا إله إلا الله، غرست له شجرة في الجنة من ياقوتة حمراء». (1)

بنا بر این روایت، هر كس جمله لا اله الا الله را بگوید در بهشت درختی برای او كاشته شده است. معلوم است كه این اطلاق و كلیّت، مد نظر نیست، بلكه این ثواب به كسی داده می شود كه  آن جمله را با اعتقاد بگوید، به وحدانیت خدا باور داشته باشد، او را شاهد و ناظر بداند و حرمت امر و نهی خدا را نگه دارد و... .

 این مقیّد بودن كه حكم عقل است، در روایتی دیگر به صراحت ذكر شده است:

«من شهد أن لا إله إلا الله مخلصا، وجبت له الجنة». (2)

كسی كه خالصانه و از روی باور و اعتقاد و پای بندی به وحدانیت خدا اقرار كند، بهشت بر او واجب می شود .

از رسول خدا سؤال شد خلوص او چیست؟

فرمود: این كه این اعتقاد و باور، او را از ارتكاب به گناهان بازدارد:«و اخلاصه ان یحجزه عما حرم الله علیه».(3)

اگر در روایتی برای تلاوت آیت الكرسی ثوابی وعده داده شده كه به نظر ما بزرگ است، چند دلیل دارد:

اول این كه، این وعده برای تلاوت حقیقی است؛ یعنی تلاوتی كه از روی عشق و باور و ایمان و پای بندی باشد؛

دوم این كه، آن وعده هر چه باشد، نه برای خدا بزرگ است، زیرا برای خدا همه چیز كوچك است و نه برای آن عمل پاداش بزرگی است، زیرا كلام و عملی كه حاكی از باور و ایمان و اعتقاد به خدا باشد و به امر او صورت گیرد، آن قدر بزرگ و ارزشمند است كه چنین ثوابی برایش زیاد نباشد.

خداوند برای بیرون رفتن این بزرگ شماری ها از ذهن ما می فرماید: عمل خیر شما مانند بذر و دانه ای است كه در زمین باور و اعتقاد حاصل خیز شما افكنده شده و از آن دانه، هفت خوشه برآید كه در هر خوشه صد دانه باشد و خدا برای هر كس كه بخواهد ( و شایستگی و اخلاص لازم را داشته باشد ) این را چندین برابر می كند:

«مَثَلُ الَّذينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ في‏ سَبيلِ اللَّهِ كَمَثَلِ حَبَّةٍ أَنْبَتَتْ سَبْعَ سَنابِلَ في‏ كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللَّهُ يُضاعِفُ لِمَنْ يَشاء«. (4)

كساني كه اموال خود را در راه خدا انفاق مي‏كنند، همانند بذري هستند كه هفت خوشه بروياند كه در هر خوشه، يكصد دانه باشد و خداوند آن را براي هر كس كه بخواهد (و شايستگي داشته باشد) چند برابر مي‏كند.

پس چه بعدی دارد كه برای خواندن سوره ای مثل اخلاص یا دیگر سوره ها و آیات، ثوابی عظیم قرار دهد ؟

وقتی كسی سوره توحید را با تمام وجودش می خواند و بدان باور دارد و وجودش توحیدی شده، چه بعدی دارد كه ثوابی عظیم به او عطا گردد.

بشر به جایی می رسد كه یك ضربت شمشیرش ثوابی معادل ثواب عبادت جن و انس دارد:

«ضربه علی یوم الخندق أفضل من عبادة الثقلين». (5)

پس وقتی عملی می تواند به چنین درجه ای از اخلاص برسد كه آن را ارزشمند تر از عبادت همه جن و انس گرداند، وعده های پاداش داده شده زیاد نیست به شرط آن كه به درجاتی از اخلاص رسیده باشد.

با توجه به این كه این وعده ها اجمالی است و وعده قطعی نیست و مشروط است، نقل و ترویج آن ها امید را در مردم زنده می كند. روایات معتبری از رسول خدا و امامان معصوم(علیهم السلام) نقل شده كه می فرماید: اگر بر انجام كاری -بنا به روایتی- ما وعده ثوابی داده باشیم و شما برای رسیدن به آن ثواب، آن عمل را به جا آورید، به آن ثواب می رسید؛ حتی اگر آن روایت به واقع از ما نباشد.

امام صادق (ع) فرمود:

«من بلغه عن النبي صلي الله عليه وآله شئ فيه الثواب، ففعل ذلك طلب قول النبي صلي الله عليه وآله، كان له ذلك الثواب، وإن كان النبي صلي الله عليه وآله لم يقله». (6)

و این خود، اخلاص و باور و ایمان است، زیرا به دلیل وعده پیامبر این كار را انجام می دهد؛ یعنی به نبوت پیامبر و به صداقت ایشان و به قیامت و حاكمیت مطلق خدا باور دارد كه می خواهد این كار را انجام دهد تا به آن پاداش برسد و تا زمانی كه این باور و اعتقاد را نقض نكرده و زیر پا ننهاده، مؤمن است و شرط ثواب را دارد و اگر نقض كرد، ثوابی را كه كسب كرده، ضایع می كند.

پس نقل و ترویج این احادیث و عمل به آن ها ثواب دارد. البته باید این روایات را از جاهای معتبر بگیرد و از جانب خود روایت نسازد یا روایاتی نقل ننماید كه از طریق های نامطمئن مثل اینترنت و ... می شنود. 

پی نوشت ها:

1. كلینی، كافی، تهران، نشر اسلامیه، چاپ پنجم، 1363ش، ج2 ، ص 517.

2 همان.

3. طبرانی، المعجم الكبیر ، بیروت، دار احیاء التراث العربی، 1405 ق، ج 5 ،  ص 197.

4. بقره (2) آیه 261.

5. احمد رحمانی همدانی، الإمام علي بن أبي طالب، تهران، اول، المنیر، 1417 ق، ص 606.

6. برقی ، محاسن، تهران، نشر اسلامیه، 1330 ش،ج1 ، ص 25.