پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
منظور چیست؟
غرور، خودخواهی، خودپسندی و عجب در یك میدان وسیع معنایی با اندك تفاوتی چینش می شوند و در یك مقیاس همه این ها جزء صفات مذموم و ناپسندی است كه موجب انحراف و ...

در حدیثی داریم «اگر كسی زیاد از خودش تعریف كند دشمنانش زیاد می شود» منظور چیست؟

غرور، خودخواهی، خودپسندی و عجب در یك میدان وسیع معنایی با اندك تفاوتی چینش می شوند و در یك مقیاس همه این ها جزء صفات مذموم و ناپسندی است كه موجب انحراف و سقوط انسان از مسیر هدایت و انسانیت می شود.

همان طور كه بیان شد، این صفات مذموم در روایات بسیاری مورد توجه اولیاء الهی قرار گرفته است كه قبل از پرداختن به چند حدیث،به توضیحی كوتاه نیاز است.

همه موجودات و خصوصا انسان ها محتاج و فقیرند به گونه ای كه حتی مالك وجود خود هم نیستند، زیرا اگر جز این بود، هیچ موجودی حاضر به پذیرش مرگ نمی شد. علاوه بر این، به عصیانی دایمی روی می آورد این بیان كوتاه فقط به این دلیل آورده شد كه آگاهی و باور انسان ها در باره موجودی مطلق و فنا ناپذیر یعنی خدای متعال كه مالك آسمان ها و زمین است، تقویت شود و بدانند كه فقیرند و نمی توانند با فقر خود در مقابل خدای بزرگ ایستادگی كنند.

انسان هر اندازه در موضوع جهان بینی مطالعه بیشتری داشته باشد، بیشتر به عظمت خالق پی می برد و سر به زیر تر می شود.

قرآن می فرماید:

"وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ إِلَي اللَّهِ الْمَصيرُ"(1)

و از براي خداست حكومت و مالكيّت آسمان ها و زمين و بازگشت (تمامي موجودات) به سوي اوست.

غرور و خود خواهی فرعون تا بدانجا او را رساند كه ادعای خدایی كرد و گفت:" أَنَا رَبُّكُمُ الْأَعْلي‏"(2) من پروردگار برتر شما هستم،و دیدیم این مدعی خدایی سر انجام به اراده خدای متعال به شكل ذلت باری در كام نیل فرو رفت.

به هر حال این گونه نمایش های همراه با غرور كه ناشی از جهل است،به طور حتم محكوم به شكست خواهد بود، غروری پوچ كه فقط موجب تنفر و دشمن زایی می شود.

طبیعی است غیر قابل تحمل بودن نمایش غرور و خود پسندی، امری ارتكازی و مطابق با طبع و سازگار با هر فطرتی است كه سر انجام آن تنفر است.

این مسئله تجربه شده است، افرادی كه از خود زیاد تعریف می كنند و خودشان را بزرگ تر از حد می پندارند،از برای اثبات ادعایشان دست به هر كاری می زنند و چون هیچ پشتوانه متینی برای اثبات ادعای خود ندارند، به تدریج در معارضه های اخلاقی،معنوی، علمی،اجتماعی و.....در می مانند و باطن شان آشكار و این سبب افزایش تنفر و زیاد شدن دشمن به آنان می شود.

تمسك به كلام معصوم:

در ادامه برای تبرك جویی از كلام معصومین (ع)، به چند روایت از  ایشان در مذموم بودن صفت غرور و خود خواهی اشاره می كنیم:

الف .مولای متقیان (س)به فرزندش محمد حنفیه فرمود: إِيَّاكَ وَ الْعُجْبَ وَ سُوءَ الْخُلُقِ وَ قِلَّةَ الصَّبْرِ فَإِنَّهُ لَا يَسْتَقِيمُ لَكَ عَلَي هَذِهِ الْخِصَالِ الثَّلَاثِ صَاحِبٌ وَ لَا يَزَالُ لَكَ عَلَيْهَا مِنَ النَّاسِ مُجَانِبٌ(3) پسرم از سه چيز بپرهيز كه اگر اين سه خصلت در تو باشد هيچ كس با تو ادامه دوستي نخواهد داد و مردم از تو كنار مي گيرند.1. عجب و خودپسندي 2. بد خلق و بدروش بودن 3. كم صبري و شكيبا نبودن.

ب.امام صادق (س) فرمود:ثَلَاثَةٌ مَكْسَبَةٌ لِلْبَغْضَاءِ النِّفَاقُ وَ الظُّلْمُ وَ الْعُجْبُ، سه چيز دشمني بوجود مي‏آورد: نفاق، ظلم و خودپسندي.(4)  

ج.مولای متقیان امام علي (ع) در پاسخ مردي كه از آن حضرت سؤال كردند او را موعظه كند فرمود: از كساني مباش كه ........ همواره از مردم عيب‏جویي و از خود تعريف مي‏كند.(5)

با توجه به این احادیث و نیز توضیح منطقی متوجه می شویم كه چرا خصلت خود پسندی موجب دشمنی می شود.

پی نوشت ها:

1.سوره نور آیه 42.

2.سوره نازعات آیه 24.

3.شیخ صدوق، الخصال،قم انتشارات جامعه مدرسین،چاپ اول،سال 1362 ه.ش ، ج‏1، ص 148.

4. مجلسی محمد باقر،بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار،تهران، انتشارات اسلامیه،چاپ مكرر، ج‏75، ص 230.

5.عطاردی عزیز الله ايمان و كفر(ترجمه الإيمان و الكفر بحار الانوار) تهران،انتشارات عطارد،چاپ اول،سال 1378 ه.ش، ج‏2، ص447.