پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
چرا حضرت معصومه و حضرت ابوالفضل جزء معصومين نيستند؟
اين كه در كلام اسلامي گفته مي شود پيامبران و ائمه (ع) معصوم اند و ديگران معصوم نيستند، بدين معنا است كه عصمت ايشان با ادله عقلي يا نقلي اثبات شده، ولي عصمت ...

چرا حضرت معصومه و حضرت ابوالفضل جزء معصومين نيستند؟

اين كه در كلام اسلامي گفته مي شود پيامبران و ائمه (ع) معصوم اند و ديگران معصوم نيستند، بدين معنا است كه عصمت ايشان با ادله عقلي يا نقلي اثبات شده، ولي عصمت ديگران با ادله عقلي يا نقلي اثبات نشده است. پس عصمت پيامبران و امامان (ع) ثابت شده است اما در باره ديگران دليل نقلي وعقلي درباره عصمت آن ها نداريم، البته اين امر بدان معنا نيست كه دليل بر منع عصمت شان داشته باشيم .

عصمت اسم مصدر از «عصم» است . عصم به معناي منع كردن و بازداشتن است. منع گاهي به نحو سلب اختيار است و گاهي به نحو فراهم كردن وسائل و مقدماتي است كه فرد بتواند به اختيار خود از كار خودداري كند.(1) زجاج اصل عصمت را ريسمان معني كرده كه سپس توسعه معنايي پيدا كرده است. در معناي توسعه يافته به هر وسيله‏اي كه باعث حفظ چيزي شود، عصمت گفته مي‏شود.(2) شيخ مفيد نيز عصمت را به معناي ريسمان گرفته است و فرموده عصمت مانند اين است به فردي كه در حال غرق شدن است، ريسماني داده شود تا به وسيله آن خود را نجات دهد.(3)

بنابراين در معناي لغوي عصمت دو امر هست:

اول) كمك از جانب غير كه براي ديگري محافظي و ريسماني قرار دهد.

دوم) استفاده از ريسمان به اختيار خود. اين معنا را روايات ما نيز تاييد مي‏كنند .(4)

اما عصمت از نظر اصطلاح نيرويي است كه انسان را از وقوع در خطا و از ارتكاب گناه باز مي‏دارد، اين نيرو دروني است، نه بيروني و باعث مي‏شود كه انسان خطا و اشتباه و گناه نكند. عصمت ملكه‏اي است نفساني است كه انسان را از ارتكاب باز مي‏دارد.(5) بنابراين عصمت مستند به اختيار آدمي است. اما توفيق الهي هم مي‏خواهد. يعني معصوم به عصمت الهي (ريسمان الهي) معصوم است و اختيار او علت تامه ملكه عصمت نيست.(6) براين اساس عصمت اختصاص به چهارده معصوم ندارد ،بلكه انسان هاي ديگر مانند حضرت معصومه و حضرت عباس (ع) نيز داراي مقام عصمت باشند، با اين تفاوت كه پيامبر (ص) و ائمه حجت بودند. خدا بالاترين مقام عصمت ، يعني مصونيت از سهو و نسيان را به آنان عطا نمود. عصمت مراتب متعدد دارد . مقصود از عصمتِ معصومان، پيامبران و ائمه(ع) و حضرت زهرا(س)، تنها عصمت از گناهان نيست، بلكه عصمت از سهو و خطا نيز است. روشن است كه چنين عصمتي در امت اسلام، منحصر در چهاره معصوم(ع) است (7) كه به ادله به اثبات رسيده است؛ اما حضرت معصومه وحضرت عباس (ع) مرحله پايين تري از عصمت راداشتند ، چون به مرحله اي رسيده بودند كه از لغزش وارتكاب گناه مصون بودند .ديگران نيز مي توانند به مرحله پايين تر عصمت دست يابد.(8) حضرت معصومه (ع) و حضرت عباس از نظر معنويت به مرحله بالاي رسيده بودند. امام سجاد (ع) تعابير بلندي نسبت به حضرت عباس (ع) دارد كه نشان از مقام والا ي او دارد. امام سجاد(ع) فرمود: السلام عليك ايها العبد الصالح المطيع لله و لرسوله و لامير المؤمنين و الحسن و الحسين...

همچنين فرمود: براي عمويم عباس در قيامت منزلتي است كه همه شهيدان غبطه مي خورند و آرزوي چنان مقامي را دارند.

در زيارت ناحيه امام زمان (ع) از حضرت عباس (ع) ستايش مي كند . حضرت معصومه (س) نيز به مقام بلند دست يافت. امام صدق (ع) فرمود : فاطمه دختر موسي در شهر قم رحلت مي كند كه با شفاعت او همه شيعيان ما وارد بهشت مي شوند. (9)

پينوشت ها :

1 معجم مقاييس اللغة ، ج 4 ، ص331 .

2 .ابن منظور ،لسان العرب ج 12 ،ص 405.

3. شيخ مفيد، اوائل المقالات ،تصحيح‏ دكتر مهدي محقق، تهران ، دانشگاه تهران ، ص 66.

4. غررر الحكم و درر الكم ،عبدالواحد آمدي ،با شرح فارسي، تصحيح مير جلال الدين محدث ارموي. تهران انتشارات دانشگاه ،ج 2 ،ص 509 ، حديث شماره 3390 ،ج 2 ،ص 206.

5. تفسير الميزان ،ج 2 ،ص 134 و 138 ذيل آيه 213 سوره بقره‏.

6. همان ، ص 445 ذيل آيه 286 بقره و ج 5 ،ص 162- 164 ذيل آيه 33 سوره يوسف‏ .

7.تفسير موضوعي قرآن كريم، ج 9، ص 20-22؛

علامه طباطبايي، ولايت نامه، ترجمه همايون همتي، تهران، اميركبير، چاپ اول، ص 58 - 48.

8. محمد امين صادقي، پژوهشي در عصمت معصومان، پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامي، چاپ اول، 1377، ص 72 - 43؛

جواد محدثي، فرهنگ عاشورا ، ذيل كلمه "عباس".

9. بحارالانوار ،ج 60 ،ص 216.