پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
چرا شب قدر، شب قدر ناميده شده است؟
در ادبيات ديني ما هر يك از آموزه هاي اسلامي داراي علت و وجهي براي نام گذاري است و نام گذاري آن برخاسته از يك ويژگي يا يك پيوند و رابطه اي است كه بين اسم و ...

چرا شب قدر، شب قدر ناميده شده است؟

در ادبيات ديني ما هر يك از آموزه هاي اسلامي داراي علت و وجهي براي نام گذاري است و نام گذاري آن برخاسته از يك ويژگي يا يك پيوند و رابطه اي است كه بين اسم و معناي آن وجود دارد. بنابراين ما بايد با معاني مختلف واژه «قدر» آشنا شويم و پيوند و رابطه بين اين معاني با شب قدر را بيان كنيم.

واژه «قدر» در زبان عربي داراي معاني متعددي است و هر يك از اين معاني متعدد مي تواند با شب قدر در ارتباط باشد. اينك به مهمترين معاني آن اشاره مي شود:

يك: قدر به معناي اندازه و مقدار است. همانطور كه در قرآن كريم آمده است: «... قَدْ جَعَلَ اللَّهُ لِكُلِّ شَيْ‏ءٍ قَدْراً »(1) «... و خدا براي هر چيزي اندازه‏اي قرار داده است.»

از برخي روايات برمي آيد كه شب قدر را از اين رو قدر نامند كه جميع مقدرات بندگان در تمام سال در آن شب تعيين ميشود. چنانكه در قرآن كريم نيز به اين مسئله اشاره شده و خداوند متعال فرموده:« فيها يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكيمٍ»(2)« در آن شب هر امري بر اساس حكمت (الهي) تدبير و جدا مي‏گردد.»

از امام محمد باقر(ع) در خصوص تفسير اين آيه سوال شد حضرت فرمود:

« يُقَدَّرُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ كُلُّ شَيْ‏ءٍ يَكُونُ فِي تِلْكَ السَّنَةِ إِلَي مِثْلِهَا مِنْ قَابِلٍ خَيْرٍ وَ شَرٍّ وَ طَاعَةٍ وَ مَعْصِيَةٍ وَ مَوْلُودٍ وَ أَجَلٍ أَوْ رِزْقٍ فَمَا قُدِّرَ فِي تِلْكَ السَّنَةِ وَ قُضِيَ فَهُوَ الْمَحْتُومُ وَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فِيهِ الْمَشِيئَة»(3) « در شب قدر، هر امري از امور بندگان تا شب قدر سال آينده معين مي گردد، از خير و شر، طاعت و معصيت، ولادت و مرگ و روزي موجودات و هر آن چه در آن سال مقدر گشته حتمي است و خداوند را در آن مشيت است.»

دو: قدر به معناي شأن و منزلت است چنانكه در قرآن كريم مي خوانيم:« وَ ما قَدَرُوا اللَّهَ حَقَّ قَدْرِه...»(4) « و خدا را آن گونه كه سزاوار اوست نشناخته و توصيف نكردند.»

مرحوم طبرسي در تفسير مجمع البيان در خصوص رابطه اين معنا با شب قدر وجوه مختلفي نقل نموده از جمله اينكه:

الف: در شب قدر، قرآنِ با قدر و منزلت بر پيامبرِ والاقدر و براي امتِ با قدر و ارزش، به واسطه ملكي صاحب قدر، نازل گرديده است.

ب: هر كس اين شب را زنده بدارد و إحياء داشته باشد صاحب قدر و منزلت مي گردد.

ج: طاعات و عبادات در اين شب، قدر و منزلت والا و ثواب زيادي دارند.(5)

سه: معناي ديگر واژه قدر ضيق و تنگي است. به عنوان نمونه در يكي از آيات قرآن مي خوانيم:« ...وَ مَنْ قُدِرَ عَلَيْهِ رِزْقُهُ…» (6)« و كسي كه روزي بر او تنگ است... .»

در خصوص رابطه اين معنا با شب قدر گفته اند كه در اين شب با نزول ملائكه الهي زمين تنگ مي گردد.(7)

در پايان لازم به ذكر است كه جمع بين معاني مذكور منعي ندارد و ممكن است همه آنها در خصوص شب قدر به نوعي صادق باشد.

پي نوشت ها:

1. طلاق(65) آيه 3.

2. دخان(44) آيه 4.

3. كليني، محمد بن يعقوب، كافي، تهران، دار الكتب الإسلامية، 1407 هق، ج‏4، ص 157.

4. أنعام(6) آيه 91.

5. طبرسي، فضل بن حسن ، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372 ش، ج‏10، ص 786.

6. طلاق(65) آيه 7.

7. طبرسي، فضل بن حسن ، مجمع البيان في تفسير القرآن، تهران، انتشارات ناصر خسرو، 1372 ش، ج‏10، ص 786.