پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
چه كنیم تا به كمال برسیم؟
از نظر قرآن، انسان موجودي است برگزيده از طرف خداوند، ‌خليفه و جانشين او در زمين،‌نيمه ملكوتي و نيمه مادي، داراي فطرتي خود آشنا، آزاد، مستقل، امانتدارخدا و ...

چه كنیم تا به كمال برسیم؟

از نظر قرآن، انسان موجودي است برگزيده از طرف خداوند، خليفه و جانشين او در زمين،نيمه ملكوتي و نيمه مادي، داراي فطرتي خود آشنا، آزاد، مستقل، امانتدارخدا و مسئول خويشتن و جهان، مسلط بر طبيعت و زمين و آسمان، وجودش از ضعف و ناتواني آغاز ميشود و به سوي قوّت و كمال سير ميكند وبالا ميرود. اما جز در بارگاه الهي و جز با ياد او آرام نميگيرد. ظرفيت علمي و عملي اش نامحدود است. (1)

 

از ديدگاه اسلام ارزش انسان به آن است كه به هدف خلقت كه قرب الهي است ،نائل گردد و اين همان كمال انسان است . منظور از كمال، كمال روحي و نفساني است ،چون روح اصل و مبناي هويت و شخصيت آدمي است. از نظر قرآن انساني سعادت مند است كه به اين هدف دست يابد. سعادت در گرو كسب لذّت يا قدرت بيشتر و مانند اينها نيست.

 

سعادت تنها در پيوند با خدا حاصل ميشود كه در قرآن از آن به عبادت تعبير شده است: «و ما خلقتُ الجن و الانس الا ليعبدون؛ جن و انس را نيافريدم جز آن كه مرا بپرستند».(2) براي رسيدن به كمال نهايي،ابزارهايي لازم است كه عبارتند از:

 

1_ معرفت خدا: كليد نيل به هدف نهايي معرفه الله است. بدون شناخت خداوند تقرب به او امكان پذير نيست . از اين رو امام علي علیه السلام ميفرمايد: « اوّل الدّين معرفته؛ معرفت خدا سرآغاز تدين است».(3)

 

2_ تقوا: راه دستيابي به مقام شكر و نيل به اجر عظيم و احاطه بر مسائل هستی ودانستن تكلیف بندگی وداشتن روشن بيني خاص و كسب موفقيت، ورسیدن به مقام قرب الهی بدون تقوا امكان پذیر نیست .

 

3_ عبادت: در حديث قدسي آمده : « هيچ بنده اي به عبادتي بهتر از واجبا ت به من نزديك نشده است . او به وسيله نوافل به من تقرب ميجويد تا جايي كه او را دوست بدارم،آنگاه گوش شنوا و ديده بينا و دست تواناي او خواهم بود. اگر مرا بخواند ،پاسخش ميدهم و چنانچه چيزي از من بخواهد، ارزاني اش ميدارم».(4)

 

4_ ترك گناه: بزرگ ترين مانع رسيدن به كمالات،گناه و هواي نفس است، به طوري كه امام صادق(ع) ميفرمايد: «بين بنده و خدا هيچ پرده اي تاريك تر و ترسناك تر از نفس و هوي نيست . براي از بين بردن اين دو وسيله اي مانند احتياج به خدا و خشوع براي خدا و گرسنگي در روز و بيداري در شب نيست».(5)

 

حذر از پيروي نفس كه در راه خدا مردم افكنتر از اين غول بياباني نيست.

 

امام صادق علیه السلام ميفرمايد: «از هواي نفس بپرهيزيد، همان طوري كه از دشمنان تان ميپرهيزيد. هيچ چيز دشمنتر براي مردان از پيروي هواهاي شان و نتيجة زبان هاي شان نيست».(6)

 

بر اين اساس،دست يابي به كمال، رياضت و مجاهده با نفس ميخواهد.

 

بزرگان دين براي سير و سلوك مواردي را پيشنهاد كردهاند كه مهمترين آن ها عبارتند از: خودشناسي، آگاهي، تذكر، تفكر، تولي و تبري، علم به احكام، انتخاب رفيق صالح، پرهيز از گناه، توبه، انجام واجبات، انجام مستحبات و ترك مكروهات، محاسبه و مراقبه، اخلاص، مجاهدت با نفس، نظم، غنيمت شمردن فرصت ها، خدمت به بندگان خدا، توكل بر خدا، خوشرفتاري با مردم، زهد و قناعت.(7)

 

در اسلام به پاره اي از عبادات و مستحبات بيش تر تأكيد شده، مانند قرائت قرآن، تهجد و شب زندهداري، انجام نوافل روزانه، راز و نياز در دل شب، التزام به اوّل وقت در خواندن نمازهاي واجب، همواره با وضو بودن، رعايت آداب و سنتها در عبادات، تعقيبات نماز، شركت در نماز جمعه و جماعات، طولاني كردن قنوت و سجدههاي نماز، سه روز روزه در هر ماه، زيارت اوليا، توسل به امامان، صله رحم، ذكر خدا و صلوات بر محمد و آل محمد.

 

براي شروع در مراتب بالاتر كمال، ابتدا سعي نمائيد در مراتب اوليه، راسخ تر شده و ثبات قدم بيابید . سپس برنامه معنوي زندگي خود را به تدريج آغاز كنيد، ابتدا با برنامههاي سبك تر و پائين تر و بعد از آن كه راسخ شديد و ثبات قدم يافتيد، به مراتب بالاتر بپردازيد و سعي نماييد خود را خسته ننمايد.

 

در روايات نيز آمده: گاهي قلب انسان رو ميكند و گاهي پشت. اگر قلب رو كرد و آماده است، خود را در راه نوافل قرار داده ؛ اگر پشت كرده و آماده نيست، به واجبات اكتفا كنيد.(8)

 

برای مطالعۀ بیش تر به كتاب "مقالات "از آیت الله محمد شجاعی و "نامه ها برنامه ها"از علامه حسن زاده آملی مراجعه نمایید.

 

پينوشتها:

 1. شهید مطهری،مجموعه آثار،ج2، ص 272،انتشارات صدرا، تهران، 1378ش

 

2 .ذاريات (51) آية 56.

 

3. نهج البلاغه، خطبة 1.

 4 .شیخ كلینی، اصول كافی،ج 2،ص 352، دارالكتب الاسلامیه،تهران،1365ش

 

 5.  شیخ عباس قمی، سفینة البحار الانوار، ج 2، ص 603.دارالاسوة،تهران،1422ق

 

6 .اصول كافي، ج 4، ص 30.

7.آيت الله مهدوي كني‏، نقطه ‏هاي آغاز در اخلاق عملي‏، دفتر نشر فرهنگ اسلامي‏،چاپ : هفتم‏، 1376 ش.

 

ص 44.

 

8. محمد ری شهری، ميزان الحكمه، مادة قلب، شمارة 16960.انتشارات دار الحدیث، قم،

توضیحات