پاسخ ارائه شده در پاسخ به سوال یک پرسشگر با مشخصات خاص می باشد لذا در صورتی که سوالی دارید از طریق درگاه های پاسخگویی پیگیری فرمائید.
آيا خدا مي تواند سنگي را بيافريند كه نتواند آن را جابجا كند؟
آیا می شود به یك پرفسور ریاضی گفت: اگر ریاضی دان قوی هستی، طوری محاسبه كن كه 2+2بشود 5 ! آيا اگر بگوید: خیر؛ من قدرت اين كار را ندارم، صحیح است به او نسبت ...

آيا خدا مي تواند سنگي را بيافريند كه نتواند آن را جابجا كند؟

آیا می شود به یك پرفسور ریاضی گفت: اگر ریاضی دان قوی هستی، طوری محاسبه كن كه 2+2بشود 5 !  آيا اگر بگوید: خیر؛ من قدرت اين كار را ندارم، صحیح است به او نسبت عدم توانایی بدهیم؟!

 قدرت یعني «توانایی فاعل مختار براي كاري كه ممكن است از او سر بزند» .پس قدرت مربوط به فاعل است. فاعل به گونه ای است كه فعلي را كه ممكن است انجام شود، مي‏تواند انجام بدهد و مي‏تواند انجام ندهد، اما چیزی كه قدرت به آن منتسب می شود یا همان متعلق قدرت چیست؟

  متعلق قدرت، كاري است كه ذاتاً امكان تحقق داشته باشد . چیزي كه ذاتش محال یا مستلزم محال باشد، مورد تعلق قدرت واقع نمي‏شود؛ زیرا مقدور نیست.

پس این كه مي‏گوییم خداوند بر هر كاري تواناست، منظور  این نیست كه بر چیزهایي كه محال هستند نیز تواناست. زیرا آن ها كار نیستند تا قدرت به آن ها تعلق بگیرد. مثالي كه ذكر كردید كه خداوند سنگي را خلق كند كه نتواند بلند كند، نیز محال عقلی است؛ و چون محال است، قدرت خدا بر آن تعلق نمي‏گیرد.(1)

وقتی گفته می شود «خدا سنگی را بیافریند كه نتواند آن را حركت دهد» معنایش آن است كه خدا موجودی فراتر از قدرت خود بتواند خلق كند و حال آن كه مخلوق، ( موجود فراتر از قدرت خدا) نمی تواند از خالق و قدرت او فراتر باشد و گرنه مخلوق نمی تواند باشد، زیرا اگر مخلوق است، يعني در تحت قدرت او ايجاد شده و مخلوق نمي تواند فراتر از قدرت خالقش باشد. از طرف ديگر اگر فراتر است ،پس مخلوق نیست و این همان تناقض است. یعنی چیزی هم خودش باشد و هم خودش نباشد.

 مثال قدرت خدا بر قرار دادن كره زمین با بزرگی خود در درون تخم مرغ با حفظ كوچكی آن نیز از همین نوع موارد است، چرا كه لازمه اش این است كه زمین هم بزرگ باشد،چون زمین است و هم كوچك باشد چون در تخم مرغ قرار می گیرد؛ بنابراین همه موارد شبیه به آن كه به عنوان معمای قدرت طرح می شود، یا تناقض است و یا به تناقض می رسد كه ذاتاً محال است.

در نتيجه  با اعتقاد به این كه خداوند برتر از هر چیز است، دیگر نمی توان چیزی را گفت كه فراتر از خدا و صفات او باشد.

بنابراین سؤال از این كه «آیا خداوند تواناست به این كه سنگي بسازد، خودش نتواند بلند كند» از نوع معماهایی است كه اصل سؤال اشتباه است.

 براي آگاهي بیش تر ر.ك:

1- آموزش عقاید، مصباح یزدي، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامي، ص 77.

2- آموزش فلسفه، مصباح یزدي، انتشارات سازمان تبلیغات اسلامي، ج 2، ص 380.

 

پینوشت:

1. محمد سعيدي مهر، آموزش كلام اسلامی، ج 1، ص 233- 234. انتشارات طه ،قم 1383 ش.